فرهنگسازی حلقه مفقوده مدیریت پسماند در اردبیل

اردبیل در حال گذار از چالش‌های سنتی مدیریت پسماند به‌سوی راهکارهای نوین و پایدار است اما مدیریت پسماند با دو چالش بزرگ کمبود زیرساخت‌های مدرن و ضعف فرهنگ تفکیک زباله در میان شهروندان روبرو است که نیازمند همراهی مردم است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سیفار»، «سبلان ما»، شهر اردبیل با جمعیتی بیش از ۶۰۰ هزار نفر، این روزها نیز با چالشی به نام سرانه بالای تولید زباله در شهر اردبیل همچنان دست‌وپنجه نرم می‌کند و طبق گزارش‌های رسمی، سرانه تولید زباله در این شهر نه‌تنها بالاست، بلکه از میانگین کشوری نیز پیشی گرفته است. این وضعیت در حالی است که اردبیل در حال گذار از چالش‌های سنتی مدیریت پسماند به‌سوی راهکارهای نوین و پایدار است.

 تفکیک از مبدأ؛ حلقه مفقوده مدیریت پسماند

 دراین‌بین زباله‌هایی که گاه در حاشیه شهرها، در نزدیکی سکونتگاه‌ها و یا در مکان‌هایی که نباید باشند، انباشته می‌شوند و منظره‌ای ناخوشایند و مخاطره‌آمیز ایجاد کرده‌اند، اما یکی از بزرگ‌ترین نواقص در مدیریت شهری اردبیل، عدم اجرای صحیح و جدی «تفکیک زباله از مبدأ» است.

بهبود وضعیت زیست‌محیطی محل دفن زباله اردبیل

 رامین جمشیدی، معاون محیط‌زیست انسانی اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان اردبیل، در بازدید امروز خود از مراکز مدیریت پسماند اعلام کرد: علی‌رغم سرانه بالای تولید پسماند در مرکز استان، پیگیری‌های انجام شده منجر به بهبود وضعیت زیست‌محیطی محل دفن زباله شده است.

 وی که در حاشیه بازدید از تأسیسات مدیریت پسماند اردبیل صحبت می‌کرد، خاطرنشان ساخت: میزان تولید زباله در این شهر از میانگین کشوری فراتر رفته و کاهش پایدار آن را مستلزم رویکردهای آموزشی و فرهنگ‌سازی عمومی دانست.

 جمشیدی ضمن اشاره به خطرات دفن سنتی پسماند برای سلامت عمومی و محیط‌زیست، بر ضرورت اتخاذ روش‌های علمی و نوین در مدیریت پسماند تأکید کرد.

 وی همچنین راه‌اندازی مراکز پردازش و بازیافت پسماند و اجرای پروژه RDF (تولید سوخت از زباله) را از اقدامات لازم و ضروری برشمرد.

 معاون اداره کل حفاظت محیط‌زیست، در پایان، بر اهمیت حیاتی تفکیک زباله از مبدأ تأکید کرد و از شهرداری اردبیل خواست تا این موضوع را به‌سرعت و با جدیت در دستور کار خود قرار دهد.

 اظهارات این مسئول نیز بر این موضوع تأکید دارد که در غیاب فرهنگ تفکیک، زباله‌های خشک و تر با هم ترکیب شده و عملاً چرخه بازیافت را با چالش‌های فنی و اقتصادی مواجه می‌کنند و تداوم روش‌های سنتی دفن زباله نه‌تنها منابع طبیعی را آلوده می‌کند، بلکه سلامت شهروندان را نیز مستقیماً تهدید می‌کند و ضروری است که عزم جدی برای دستیابی به «مدیریت پایدار پسماند» شکل بگیرد گامی امیدبخش در جهت ارتقای استانداردهای زیست‌محیطی شهر اردبیل به شمار می‌رود.

 

 نگرانی‌های زیست‌محیطی و انتظارات از مدیریت شهری

 در میان تلاش‌های مسئولان برای بهبود وضعیت مدیریت پسماند در اردبیل، صدای شهروندان نیز شنیده می‌شود. گرچه وظیفه‌شناسی مأموران خدوم شهرداری در جمع‌آوری زباله‌ها موردتأیید است، اما گلایه‌هایی از انباشت نامناسب زباله در برخی نقاط و محلات خاص همچنان به گوش می‌رسد. این مسائل، نه‌تنها چهره شهر را مخدوش می‌کند، بلکه نگرانی‌های جدی زیست‌محیطی و بهداشتی را به دنبال دارد.

 محمد علوی، ساکن اردبیل، بخشی از این مشکل را این‌گونه شرح می‌دهد: در برخی از معابر اصلی و حتی کوچه‌ها، مخازن زباله به طرز عجیبی زود پر می‌شوند. گاهی شاهد هستیم که زباله‌ها نه‎تنها در مخزن، بلکه در اطراف آن نیز انباشته شده و برای ساعت‌های طولانی، بوی تعفن زننده‌ای در فضا پخش می‌شود. این وضعیت، علاوه بر ایجاد منظره‌ای ناخوشایند، باعث جذب حیوانات موذی مانند موش و سگ‌های ولگرد می‌شود که خود تهدیدی برای سلامت عمومی است.

 وی با تأکید بر اینکه انتظار نظارت بیشتر شهرداری بر روند جمع‌آوری زباله‌ها کاملاً به‌جاست اما ریشه اصلی مشکل را در جای دیگری می‌داند: به نظر من، بخش مهمی از تقصیر بر دوش خود ماست. متأسفانه فرهنگ تفکیک زباله از مبدأ هنوز به طور کامل در جامعه ما نهادینه نشده است. بسیاری از افراد یا زباله‌ها را تفکیک نمی‌کنند، یا به‌اشتباه تصور می‌کنند که تفکیک تأثیری ندارد، و بدتر از همه، زباله را در مکان‌های نامناسب و غیر از مخازن رها می‌کنند. این بی‌توجهی، بار مضاعفی بر دوش سیستم جمع‌آوری زباله می‌گذارد و فرایند بازیافت را با چالش جدی مواجه می‌کند.

نیازمند برنامه‌های آموزشی درباره بازیافت زباله هستیم

بانو صادقی، یکی دیگر از شهروندان، با ابراز نگرانی عمیق‌تر، به تأثیرات روانی و اجتماعی این معضل اشاره می‌کند: وقتی با صحنه انباشت زباله در طبیعت، حاشیه رودخانه‌ها یا حتی گوشه و کنار خیابان‌ها روبرو می‌شویم، احساس ناامنی و نگرانی می‌کنیم. این نه‌تنها به زیبایی شهر لطمه می‌زند، بلکه نشان‌دهنده یک مشکل فرهنگی و مدیریتی است که باید به‌طورجدی به آن پرداخته شود.

 وی در ادامه، خواستار برنامه‌های آموزشی گسترده‌تر و مؤثرتر شد: ما واقعاً نیاز به برنامه‌های آموزشی داریم که به‌صورت مستمر و از سنین پایین اجرا شوند. هر خانواده باید بداند که سهمش در تولید زباله چقدر است و تفکیک صحیح زباله چه منافعی برای محیط‌زیست، سلامت خودشان و آینده شهرشان دارد. باید اهمیت بازیافت و نقش هر فرد در این چرخه، به‌درستی تبیین شود تا این اقدام از یک امر لوکس به یک ضرورت روزمره تبدیل گردد.

 تفکیک زباله؛ گامی حیاتی در مدیریت پسماند

 این گفتگوها به‌خوبی نشان می‌دهد که «تفکیک زباله از مبدأ» تنها یک شعار نیست، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر برای حل ریشه‌ای مشکلات مدیریت پسماند در اردبیل است. با تفکیک صحیح زباله‌های تر (عمدتاً مواد غذایی) از زباله‌های خشک (شامل کاغذ، پلاستیک، فلزات و شیشه)، می‌توان حجم زباله‌های ارسالی به مراکز دفن را به‌شدت کاهش داد و فرایند بازیافت مواد ارزشمند را تسهیل و تسریع و از تولید گازهای گلخانه‌ای و آلودگی ناشی از پوسیدگی زباله‌های تر در محل دفن جلوگیری کرد و مواد آلی را برای تولید کمپوست و کودهای طبیعی مورداستفاده قرار داد.

 نادیده‌گرفتن این مرحله کلیدی، نه‌تنها تلاش‌های شهرداری را بی‌اثر می‌کند، بلکه هزینه‌های زیست‌محیطی و اقتصادی هنگفتی را به جامعه تحمیل خواهد کرد؛ بنابراین، آموزش همگانی، اطلاع‌رسانی مستمر، و فراهم‌آوردن زیرساخت‌های لازم برای تفکیک (مانند سطل‌های تفکیک رنگی در سطح شهر و خانه‌ها) از اولویت‌های اصلی است که باید با جدیت پیگیری شود.

 مشکلات موجود در مدیریت پسماند اردبیل، ترکیبی از چالش‌های زیرساختی و ضعف در فرهنگ‌سازی است. درحالی‌که نظارت و جمع‌آوری به‌موقع زباله توسط شهرداری امری ضروری است، اما مشارکت فعال شهروندان در تفکیک زباله از مبدأ، کلید اصلی دستیابی به شهری پاکیزه‌تر و مدیریت پایدار پسماند خواهد بود. سرمایه‌گذاری بر آموزش و فرهنگ‌سازی، به‌موازات توسعه زیرساخت‌های بازیافت، مسیر روشنی را برای آینده اردبیل ترسیم خواهد کرد.

 پویش «لیوان شخصی»؛ گامی کوچک برای تحولی بزرگ

 در میان این دغدغه‌ها، پیوستن به پویش‌های اجتماعی می‌تواند بار سنگینی را از دوش محیط‌زیست بردارد. «پویش لیوان شخصی» که به‌ویژه در اجتماعات و مراسم‌های شبانه تأکید شده است، فرصتی طلایی برای شهروندان اردبیلی است. 

با همراه‌داشتن یک لیوان شخصی باعث صرفه‌جویی اقتصادی میشویم  به موکب داران و برگزارکنندگان در کاهش هزینه‌های خرید لیوان‌های یک‌بارمصرف کمک می‌شود. همچنین حجم پسماندهای تولیدی در اجتماعات به‌شدت کاهش‌یافته و بار کاری نیروهای خدماتی کمتر خواهد شد و البته با این اقدام کوچک اما ارزشمند  به حفظ سلامت: جامعه نیز کمک خواهیم کردچراکه  استفاده از ظروف شخصی سلامت فردی را ارتقا داده و از مضرات استفاده از پلاستیک‌های یک‌بارمصرف جلوگیری می‌کند.

  راهکار عبور از مشکل پسماند در اردبیل کدام است؟

مشکل پسماند در اردبیل، موضوعی نیست که تنها با پیگیری‌های اداری و احداث مراکز پردازش و بازیافت (RDF) توسط شهرداری حل شود. اگرچه راه‌اندازی پروژه‌های نوین مدیریت پسماند ضروری است، اما زیربنای اصلی این تحول، «فرهنگ‌سازی» است. ترکیب مدیریت علمی پسماند توسط مسئولان و پذیرش مسئولیت اجتماعی توسط شهروندان (از طریق تفکیک زباله و پیوستن به پویش‌هایی نظیر پویش لیوان شخصی)، تنها راه عبور از این بحران و رسیدن به شهری پاکیزه و سالم برای آیندگان است.

انتهای خبر/ خ